Με το προϊσχύσαν δίκαιο, ακόμα και μετά το χωρισμό, την γονική μέριμνα εξακολουθούσαν να έχουν από κοινού οι γονείς, ενώ ανατίθετο στον ένα γονέα η άσκησή της, δηλαδή η επιμέλεια. Με τον ισχύοντα νόμο, εξακολουθούν οι γονείς μετά το χωρισμό, να έχουν από κοινού όχι μόνο τη γονική μέριμνα αλλά και την άσκηση της δηλ. την επιμέλεια.
Ο νόμος για τη συνεπιμέλεια (4800/2021) ψηφίστηκε με σκοπό την ενίσχυση του ρόλου και των δύο γονέων.Ο νόμος ορίζει ότι οι γονείς ασκούν τη γονική μέριμνα από κοινού. Αυτό περιλαμβάνει την επιμέλεια (καθημερινή φροντίδα), τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του παιδιού. Ο χρόνος επικοινωνίας του παιδιού με τον γονέα που δεν διαμένει μαζί του τεκμαίρεται στο 1/3 του συνολικού χρόνου.
Η ρύθμιση αυτή, σαφέστατα ευνοεί τη θέση του πατέρα σε σχέση με το προϊχύσαν καθώς μετά τη διακοπή της συμβίωσης το δικαστήριο αποφάσιζε σχετικά με το καταλληλότερο πρόσωπο για την ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου, το οποίο στις περισσότερες των περιπτώσεων και λόγω της βιοκοινωνικής της υπεροχής, ήταν το πρόσωπο της μητέρας του τέκνου.
Συνεπιμέλεια, επομένως, σημαίνει ισότιμη συναπόφαση και σύμπραξη των γονέων σε όλα τα ζητήματα της επιμέλειας
Κατά το άρθρο 1512 ΑΚ, καθιερώνεται υποχρέωση συνεργασίας και σύμπραξης των γονέων σε όλες τις αποφάσεις και ενέργειες υλικές και νομικές που εμπίπτουν στις τρείς πτυχές της γονικής μέριμνας (επιμέλεια, διοίκηση περιουσίας, εκπροσώπηση τέκνου). Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 1513 ΑΚ το οποίο εφαρμόζεται στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ή διακοπής της συμβίωσης οι δύο γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα. Η διάταξη αυτή εισάγει τη συνεπιμέλεια ως νόμιμο σύστημα άσκησης της γονικής μέριμνας μετά το χωρισμό. Με τη διάταξη αυτή ορίζεται ρητά η βούληση του νομοθέτη η οποία διαπνέει όλο το νόμο, η εδραίωση της συνείδησης της υποχρέωσης των γονέων για συνεργασία μετά το χωρισμό τους σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την επιμέλεια του τέκνου και για την ανάληψη της ευθύνης τους για την συναινετική από κοινού και εξίσου άσκησή της προς το συμφέρον του τέκνου. Δηλαδή η ενάσκηση από κοινού και εξίσου της γονικής μέριμνας αποτελεί πλέον τον κανόνα ex lege και κάθε διαφορετική ρύθμιση την παρέκκλιση.
Ο βασικός πυλώνας του νόμου είναι ότι η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς μετά το διαζύγιο. Αυτό σημαίνει α)κοινή λήψη αποφάσεων για τα σοβαρά ζητήματα που αφορούν το παιδί και β)τεκμήριο του χρόνου με την έννοια ότι ο γονέας που δεν διαμένει με το παιδί δικαιούται να περνά μαζί του τουλάχιστον το ένα τρίτο του συνολικού χρόνου.
Το ζήτημα της συνεπιμέλειας επέστρεψε αιφνιδιαστικά στο προσκήνιο λόγω της τροπολογίας που προκάλεσε αντιδράσεις και δημόσιες τοποθετήσεις από τον πολιτικό και νομικό κόσμο περί φωτογραφικής διάταξης.Επί της ουσίας λοιπόν η καινούργια τροπολογία που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην περίπτωση της γνωστής Υπουργού ορίζει πως: δίνει τη δυνατότητα στον ηττημένο γονέα μιας δικαστικής απόφασης ενός πρωτοδικείου σχετικά με τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων δύο πρώην συζύγων με την επίκληση μεταβολής των συνθηκών αντί να περιμένει το εφετείο, να ξανακάνει αγωγή και να δικαστεί και πάλι η υπόθεση σε πρώτο βαθμό! Μάλιστα η τροπολογία υποχρεώνει τα δικαστήρια να δικάσουν κατά προτεραιότητα το αίτημα του οχλημένου γονέα.
Ο νόμος προβλέπει ότι αν μεταβληθούν οι συνθήκες πάνω στις οποίες βασίστηκε μια απόφαση (π.χ. αλλαγή κατοικίας, νέα δεδομένα στην ψυχολογία του παιδιού ή του γονέα), οποιοσδήποτε γονέας μπορεί να ζητήσει τη μεταρρύθμιση της απόφασης. Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να επιστρέψεις στο Πρωτοδικείο με νέα αγωγή, χωρίς να περιμένεις την εκδίκαση της Έφεσης .κρίσιμη λεπτομέρεια που εισήχθη είναι η υποχρέωση των δικαστηρίων να δικάζουν αυτές τις υποθέσεις κατά προτεραιότητα. Ο στόχος είναι η ταχεία προσαρμογή της νομικής πραγματικότητας στις ανάγκες του παιδιού. Ωστόσο, στην πράξη, αυτό επιτρέπει στον «ηττημένο» γονέα να φέρει την υπόθεση ξανά προς κρίση σε πρώτο βαθμό, επικαλούμενος νέα γεγονότα, επιταχύνοντας τις εξελίξεις.
Η χρήση τέτοιων δικονομικών εργαλείων αναδείχθηκε έντονα στην πρόσφατη επικαιρότητα. Όταν οι συνθήκες (ή οι καταγγελίες για αυτές) αλλάζουν ραγδαία, ο γονέας δεν εγκλωβίζεται σε μια παλιά απόφαση, αλλά προκαλεί νέα δικαστική κρίση, αξιοποιώντας την προτεραιότητα που δίνει ο νόμος για να προστατεύσει –κατά την κρίση του– το τέκνο.
Εν κατακλείδι, η πρόσφατη υπόθεση δεν αποτελεί απλώς μια είδηση της lifestyle επικαιρότητας, αλλά μια νομική υπενθύμιση για το πώς λειτουργεί το σύγχρονο Οικογενειακό Δίκαιο στην Ελλάδα. Η δυνατότητα μεταρρύθμισης μιας απόφασης λόγω μεταβολής συνθηκών και η κατά προτεραιότητα εκδίκαση τέτοιων αιτημάτων, αποδεικνύουν ότι ο νομοθέτης δίνει προβάδισμα στην ουσιαστική προστασία του παιδιού έναντι της τυπολατρίας των δικαστικών διαδικασιών.
Η συνεπιμέλεια παραμένει ο χρυσός κανόνας, όμως δεν είναι ένα ακλόνητο δόγμα. Είναι μια δυναμική κατάσταση που απαιτεί συνεχή γονική καταλληλότητα και συνεργασία. Όταν αυτά εκλείπουν, ο νόμος παρέχει τα εργαλεία για άμεσες διορθωτικές κινήσεις, διασφαλίζοντας ότι η δικαστική κρίση θα συμβαδίζει πάντα με την πραγματική ζωή και το ανώτερο συμφέρον των ανηλίκων τέκνων.