Η μετάβαση από το παραδοσιακό σύστημα των Μεταγραφών στα Υποθηκοφυλάκεια (προσωποκεντρικό) στο σύστημα Εθνικού Κτηματολογίου (κτηματοκεντρικό) εισήγαγε τη θεμελιώδη αρχή της δημοσιότητας και τη δικονομική αρχή του «μαχητού τεκμηρίου» των εγγραφών. Η μη συμμόρφωση με τις προθεσμίες δήλωσης ενός ακινήτου δεν αποτελεί μια απλή διοικητική παράλειψη αλλά συνεπάγεται την απώλεια του εμπραγμάτου δικαιώματος υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.
Ακίνητα τα οποία δεν δηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της κτηματογράφησης καταχωρούνται στις Αρχικές Εγγραφές ως «Αγνώστου Ιδιοκτήτη». Μετά την πάροδο της αποκλειστικής προθεσμίας (η οποία πλέον έχει καταστεί ενιαία και καταληκτική για πολλές περιοχές), δημιουργείται αμάχητο τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ιδιώτης χάνει την κυριότητα οριστικά χωρίς δυνατότητα επιστροφής και διατηρεί μόνον αξίωση αποζημίωσης, η οποία είναι δικαστικά δυσχερής .
Η διόρθωση ανακριβούς εγγραφής απαιτεί:
- Την αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος: Για τυπικά, απλά γραφικά ή υπολογιστικά λάθη και διεκπεραιώνεται εξωδικαστικά μέσω του Προισταμένου του οικείου Κτηματολογικού Γραφείου.
- Την άσκηση αγωγής ή αίτησης (εκούσια δικαιοδοσία): Όταν αμφισβητείται η κυριότητα, το ακίνητο έχει καταχωρισθεί σε τρίτο , ή φαίνεται ως«άγνωστος». Η νομική παρέμβαση εδώ είναι επιβεβλημένη, καθώς απαιτείται τεχνική τεκμηρίωση (κτηματολογικά διαγράμματα) και τίτλοι ιδιοκτησίας που ανατρέχουν σε βάθος δεκαετιών
Ειδικότερα για τη χρησικτησία:
Νομικά, η επίκληση της χρησικτησίας στο Κτηματολόγιο είναι πλέον δυσχερέστερη.Έναντι του Δημοσίου οι μάρτυρες πλέον δεν επαρκούν αλλά απαιτείται η προσκόμιση εγγράφων βέβαιης χρονολογίας που να αποδεικνύουν τη νομή για τουλάχιστον 20 έτη. Χωρίς αυτά, η εγγραφή ενός ακινήτου που στερείται συμβολαιογραφικού τίτλου καθίσταται σχεδόν αδύνατη έναντι των προβολών δικαιωμάτων του Δημοσίου.
Με άλλα λόγια, ένα απότα δυσκολότερα σημεία είναι η σύγκρουση ιδιωτών με το Δημόσιο. Το Δημόσιο τεκμαίρεται ότι είναι ιδιοκτήτης σε κάθε έκταση που δεν έχει σαφείς τίτλους ιδιοκτησίας (π.χ. δασικά, χορτολιβαδικά). Ο ιδιώτης φέρει το βάρος απόδειξης να αποδείξει ότι η κυριότητά του θεμελιώνεται με βάση τίτλους ή σε περίπτωση χρησικτησίας πρέπει να αποδείξει 20ετή νομή με έγγραφα βέβαιης χρονολογίας (π.χ. παλαιά Ε9, ένορκες βεβαιώσεις, δικαστικές αποφάσεις). Αν η αρχική εγγραφή δείξει το Δημόσιο, ο ιδιώτης οφείλει να ασκήσει αγωγή εντός της προθεσμίας, αλλιώς το ακίνητο «κλειδώνει» υπέρ του κράτους..
Το Κτηματολόγιο αποτελεί την τελική εκκαθάριση των εμπραγμάτων δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Η μετάβαση από το «φαίνεσθαι» των παλιών τίτλων στο «είναι» της ψηφιακής εγγραφής δεν συγχωρεί αμέλεια. Νομικά, η προστασία της ιδιοκτησίας πλέον δεν εξαρτάται μόνο από την κατοχή του τίτλου, αλλά από την επιμέλεια της εγγραφής. Ο ιδιοκτήτης που δεν ελέγχει το Κτηματολόγιο, διακινδυνεύει την απώλεια της περιουσίας του λόγω δικονομικής έκπτωσης.